Tolk gezocht: waarom taal de sleutel is tot goede geestelijke gezondheidszorg
Goede zorg begint bij elkaar begrijpen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk loopt het daar vaak mis. Zeker in een superdiverse samenleving als de onze, waar taal- en cultuurverschillen het contact tussen hulpverlener en patiënt kunnen bemoeilijken. In het recente Psyche-artikel ‘Tolk gezocht’ zoomt stafmedewerker cultuursensitieve zorg Stefaan Plysier in op een vaak onderschat, maar cruciaal element van kwaliteitsvolle geestelijke gezondheidszorg: professionele taal- en cultuurtolken.
Zoals Stefaan Plysier het in Psyche magazine verwoordt: wanneer hulpverlener en patiënt elkaar niet echt begrijpen, wordt het bijzonder moeilijk om vertrouwen op te bouwen en tot goede geestelijke gezondheidszorg te komen.
Wanneer taal een barrière wordt
Voor mensen met een migratieachtergrond of internationale beschermingsstatus is de weg naar psychische hulp vaak bezaaid met onzichtbare muren. Niet alleen persoonlijke drempels zoals schaamte, stigma of wantrouwen spelen een rol, ook structurele problemen maken het hulptraject complex. Denk aan lange wachttijden, een tekort aan hulpverleners en een zorgsysteem dat niet altijd voldoende rekening houdt met culturele gevoeligheden.
Taal- en cultuurbarrières versterken die drempels nog meer. Wanneer patiënt en hulpverlener elkaar niet volledig begrijpen, wordt zorg al snel minder doeltreffend, of zelfs onveilig.
Informele tolken: goedbedoeld, maar niet zonder risico
In de praktijk wordt daarom vaak teruggevallen op ‘informele tolken’: familieleden, vrienden of vrijwilligers die helpen vertalen. Hoewel dat goed bedoeld is, houdt het belangrijke risico’s in. Vertrouwelijkheid komt onder druk te staan, nuances gaan verloren en patiënten durven soms niet open te spreken in aanwezigheid van een bekende.
Volgens Simone Goosen is het inschakelen van ‘informele tolken’ geen duurzame oplossing, omdat dit risico’s inhoudt voor de kwaliteit en veiligheid van zorg.
Cultuursensitief werken vraagt ruimte voor dialoog
Cultuursensitieve zorg gaat verder dan taal alleen. Het vraagt van hulpverleners een open, reflectieve houding en de bereidheid om ruimte te maken voor dialoog. Hulpmiddelen zoals het Cultural Formulation Interview (CFI) helpen om niet alleen symptomen, maar ook betekenisgeving, context en levensverhaal van de patiënt beter te begrijpen.
Ook Winny Ang benadrukt in het artikel dat taal nooit losstaat van cultuur. Mensen voelen zich pas echt gehoord wanneer er ruimte is voor hun verhaal, emoties en context, en precies daar maakt cultuursensitief werken het verschil.
Initiatieven zoals het Europese project Mental Health4All tonen hoe toegankelijkheid kan worden versterkt door informatie aan te bieden in verschillende talen en in co-creatie met gemeenschappen zelf. Zo wordt zorg niet alleen beter begrepen, maar ook beter gedragen.
Een gedeelde verantwoordelijkheid
Geestelijke gezondheid is een voorwaarde voor volwaardige maatschappelijke participatie. Wie écht wil inzetten op toegankelijke en kwaliteitsvolle zorg, kan niet om professionele tolken en interculturele bemiddelaars heen. Het artikel ‘Tolk gezocht’ is dan ook een duidelijke oproep aan beleid, organisaties en hulpverleners: maak werk van structurele oplossingen.
Want pas wanneer iedereen gehoord en begrepen wordt, kunnen we spreken van zorg die verbindt.
Gebaseerd op het artikel ‘Tolk gezocht - omdat taal vaak de sleutel is tot goede zorg’ van Stefaan Plysier, verschenen in Psyche magazine (nr. 2/2025). Wil je je verder verdiepen in cultuursensitieve zorg en geestelijke gezondheid? In Psyche magazine vind je het volledige artikel en nog veel meer inzichten.
